วิธีดูแลผู้ป่วย Stroke ที่บ้านสำหรับมือใหม่ หลังออกจากโรงพยาบาล

วิธีดูแลผู้ป่วย Stroke ที่บ้านสำหรับมือใหม่ หลังออกจากโรงพยาบาล

หลังจากผู้สูงอายุเป็น Stroke หรือ โรคหลอดเลือดสมอง และได้กลับมาพักฟื้นที่บ้าน หลายครอบครัวมักรู้สึกกังวลว่า “ต้องดูแลอย่างไรถึงจะปลอดภัย?” เพราะผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการ แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก, เดินไม่ได้, พูดไม่ชัด, กลืนลำบาก หรือกลายเป็น ผู้ป่วยติดเตียง ที่ต้องได้รับการดูแลใกล้ชิด

จากแนวทางการฟื้นฟูผู้ป่วยหลัง Stroke พบว่า การดูแลต่อเนื่องหลังออกจากโรงพยาบาลมีผลต่อการฟื้นตัว ความปลอดภัย และการลดภาวะแทรกซ้อน เช่น แผลกดทับ ข้อติด สำลักอาหาร หรือการหกล้ม ดังนั้นครอบครัวควรรู้หลักการดูแลพื้นฐานตั้งแต่วันแรกที่ผู้ป่วยกลับบ้าน

1. จัดบ้านให้ปลอดภัย ลดความเสี่ยงหกล้ม

ผู้ป่วย Stroke มักมีปัญหาเรื่องการทรงตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือเดินลากเท้า จึงควรจัดบ้านให้เดินได้สะดวก ทางเดินควรโล่ง ไม่มีพรมหรือสายไฟขวางทาง ห้องน้ำควรมี พื้นกันลื่น ราวจับ และแสงสว่างเพียงพอ หากผู้ป่วยยังยืนหรือเดินไม่มั่นคง ไม่ควรปล่อยให้เข้าห้องน้ำคนเดียว เพราะการล้มในผู้สูงอายุอาจทำให้กระดูกหักหรืออาการแย่ลงได้

2. ระวังภาวะกลืนลำบากและการสำลักอาหาร

ผู้ป่วย Stroke หลายรายมี ภาวะกลืนลำบาก ทำให้เสี่ยง สำลักอาหารลงปอด หรือเกิด ปอดอักเสบจากการสำลัก ได้ง่าย ผู้ดูแลควรจัดท่านั่งตรงหรือยกศีรษะสูงขณะรับประทานอาหาร ป้อนช้า ๆ คำเล็ก ๆ และสังเกตอาการไอ เสียงเปลี่ยน น้ำลายไหล หรืออาหารค้างในปาก หากพบว่าสำลักบ่อย ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกลืนบำบัดก่อนปรับอาหารเอง

3. ป้องกันแผลกดทับและข้อติด

หากผู้ป่วยเคลื่อนไหวได้น้อยหรือนอนนาน ควรช่วย พลิกตัว เปลี่ยนท่า และจัดท่านอนให้เหมาะสม เป็นระยะ สังเกตรอยแดงบริเวณก้นกบ สะโพก ส้นเท้า ข้อศอก และหลัง เพราะอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ แผลกดทับ นอกจากนี้ควรทำ ROM Exercise หรือการขยับข้อต่อเบา ๆ เพื่อช่วยลดความเสี่ยง ข้อติด และกล้ามเนื้อลีบ

4. ทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง

กายภาพบำบัดผู้สูงอายุหลัง Stroke ควรทำตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกายภาพ ไม่ควรฝืนเกินกำลังผู้ป่วย การฝึกอาจเริ่มจากการขยับแขนขา ฝึกนั่ง ฝึกทรงตัว ฝึกยืน หรือฝึกเดินตามระดับความสามารถ การฟื้นฟูต้องใช้เวลาและความสม่ำเสมอ ไม่ใช่ทำเฉพาะช่วงแรกหลังออกจากโรงพยาบาลเท่านั้น

5. ดูแลยาและสังเกตสัญญาณอันตราย

ผู้ดูแลควรจัดยาให้ถูกต้องตามเวลา โดยเฉพาะยาความดัน ยาเบาหวาน ยาละลายลิ่มเลือด หรือยาป้องกัน Stroke ซ้ำ ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ และควรรีบพบแพทย์หากผู้ป่วยมีอาการ ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงมากขึ้น พูดไม่ชัด ซึมลง หายใจเหนื่อย สำลักบ่อย มีไข้ หรือหมดสติ

ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุช่วยดูแลผู้ป่วย Stroke ได้อย่างไร?

สำหรับครอบครัวมือใหม่ การดูแลผู้ป่วย Stroke ที่บ้านอาจเป็นเรื่องหนักทั้งร่างกายและจิตใจ โดยเฉพาะรายที่ต้องป้อนอาหาร พลิกตัว ดูแลยา ทำกายภาพ และเฝ้าระวังอาการตลอดวัน ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ หรือ ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ที่มีทีมบุคลากรดูแลตลอด 24 ชั่วโมง สามารถช่วยดูแลเรื่องความปลอดภัย การป้องกันแผลกดทับ การฟื้นฟูร่างกาย และการสังเกตอาการผิดปกติอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการดูแลที่เหมาะสมและปลอดภัยมากขึ้น