ลิ่มเลือดอุดตันในผู้ป่วยติดเตียง อันตรายที่เกิดขึ้นได้ง่ายกว่าที่คิด

การดูแลผู้ป่วยติดเตียงไม่ใช่เพียงเรื่องอาหาร การพลิกตัว หรือการทำความสะอาดเท่านั้น แต่ยังมี “ภัยเงียบ” ที่หลายครอบครัวอาจไม่รู้ นั่นคือ ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด (Deep Vein Thrombosis - DVT) ซึ่งเป็นภาวะอันตรายร้ายแรงและเกิดได้บ่อยในผู้ที่เคลื่อนไหวร่างกายน้อย เช่น ผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องนอนพักรักษาตัวเป็นเวลานาน

หากลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันในปอด อาจทำให้เกิดภาวะ “ลิ่มเลือดอุดกั้นหลอดเลือดปอด” ซึ่งสามารถอันตรายถึงชีวิตภายในไม่กี่นาที การเข้าใจภาวะนี้จึงสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ดูแลทุกคน

ทำไมผู้ป่วยติดเตียงจึงเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน?

1. ขาดการเคลื่อนไหวเป็นเวลานาน

การนอนนิ่งๆ เป็นชั่วโมงหรือทั้งวันทำให้เลือดไหลช้าลง โดยเฉพาะที่ขา ส่งผลให้เลือดจับตัวเป็นก้อนง่ายขึ้น

2. กล้ามเนื้อขาไม่ขยับตัว

กล้ามเนื้อขาช่วยบีบเลือดให้ไหลกลับหัวใจ เมื่อไม่ได้ใช้งาน เลือดจะคั่งในหลอดเลือด

3. ภาวะร่างกายเสื่อมในผู้สูงอายุ

อายุที่มากขึ้นทำให้หลอดเลือดแข็งตัว ระบบไหลเวียนทำงานช้าลง เพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือด

4. โรคประจำตัว

ผู้สูงอายุที่มีเบาหวาน ความดันสูง หัวใจล้มเหลว หรือไขมันสูง จะมีโอกาสเกิดลิ่มเลือดมากขึ้น

5. การดื่มน้ำน้อย

ผู้ป่วยติดเตียงมักกินดื่มน้อย ทำให้เลือดข้นผิดปกติ

ลิ่มเลือดอุดตัน อันตรายแค่ไหน?

แม้จะเริ่มจากการปวดขาเล็กน้อย แต่หากไม่สังเกตอาจเกิดผลรุนแรง เช่น:

• ขาบวม แดง เจ็บ
• ลิ่มเลือดหลุดไปที่ปอด ทำให้หายใจลำบากทันที
• เจ็บหน้าอกเฉียบพลัน
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
• หมดสติ และอาจเสียชีวิตในเวลาอันสั้น

ถือเป็น “ภาวะฉุกเฉิน” ที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที

สัญญาณเตือนที่ผู้ดูแลต้องรู้

• ขาบวมข้างเดียว
• ผิวบริเวณน่องแดงหรือร้อน
• ผู้ป่วยบ่นเจ็บเวลาแตะหรือเหยียดขา
• หายใจเร็ว เหนื่อยง่ายขึ้นกว่าปกติ
• ไอแรง เจ็บหน้าอก

หากมีอาการเหล่านี้ อย่ารอ ให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันที

จะช่วยป้องกันลิ่มเลือดอุดตันได้อย่างไร?

• พลิกตัวและขยับข้อเป็นประจำ

ทุก 2 ชั่วโมง ควรพลิกตัวกระตุ้นเลือดให้ไหลเวียน

• กายภาพบำบัด

การบริหารขา เช่น กระดกข้อเท้า เหยียดขา หรือให้ผู้เชี่ยวชาญทำกายภาพ ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

• ให้นั่งบนเตียงหรือปรับท่าทาง

ให้ผู้ป่วยลุกนั่งบ้างหากทำได้ ช่วยให้เลือดไหลดีขึ้น

• ดื่มน้ำเพียงพอ

ป้องกันเลือดข้นเกินไป

• ใช้ถุงรัดขา (Compression Stockings)

ช่วยลดอาการเลือดคั่งในหลอดเลือดดำ

• ประเมินความเสี่ยงโดยแพทย์และพยาบาล

สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยติดเตียงนานๆ

ถ้าดูแลไม่ไหว ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียงคือทางออกที่ปลอดภัยกว่า

การป้องกันลิ่มเลือดอุดตันจำเป็นต้องดูแลอย่างใกล้ชิดและสม่ำเสมอ ซึ่งครอบครัวหลายบ้านอาจทำได้ไม่ต่อเนื่องเพราะมีงานประจำ เวลาจำกัด หรือขาดความรู้ทางการแพทย์ ดังนั้น การเลือก ศูนย์ดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุที่มีพยาบาลประจำ สามารถช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมาก

ข้อดีของศูนย์ดูแลผู้ป่วยที่มีผู้เชี่ยวชาญ

• ดูแล 24 ชั่วโมง
• มีการพลิกตัวและกายภาพตามเวลา
• ติดตามสัญญาณชีพสม่ำเสมอ
• เฝ้าระวังอาการบวม เจ็บ หรือผิดปกติที่ขา
• ลดความเสี่ยงลิ่มเลือดและแผลกดทับ
• ทีมพยาบาลสามารถประเมินอาการผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
   

ศูนย์ดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุ มายลักษณ์ เนอร์สซิ่งโฮม พร้อมดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อให้ผู้ป่วยปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อน และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นทุกวัน